năm 2025 cổ phiếu Delta Electronics tăng 150%
năm 1936 Cheng Chonghua sinh ra ở Phúc Kiến, cha là thầy thuốc Đông y, mẹ là giáo viên trong một gia đình truyền thống sĩ phu
chiến sự Trung-Nhật nổ ra, gia đình Trịnh chuyển đến sống ở Shuiji quận Giản Dương thành phố Nam Bình
năm 1948 Bruce Cheng được gửi đến sống với chú ở Phúc Châu, trước khi Shuiji rơi vào tay Trung Cộng, khiến Bruce Cheng không được gặp gia đình trong 35 năm sau đấy
chú của Bruce Cheng nhận việc thầy giáo cấp 3 ở Đài Trung và đã dẫn Bruce theo, cha mẹ Bruce không hay biết
năm 1949 một triệu người Trung Hoa Dân Quốc tản cư sang Đài Loan khiến dân số đảo này tăng 13%
xung đột nổ ra giữa 2 cộng đồng người waishengren (người Trung Quốc đến Đài Loan) và người bản địa benshengren
Bruce Cheng trúng tuyển vào trường đại học quốc gia Thành Công
tốt nghiệp, Bruce vào làm ở công ty Air Asia bán máy điều hoà nhiệt độ
sau 5 năm làm việc, Bruce thăng tiến làm giám đốc sản xuất ở công ty TRW cung cấp bộ phận điện tử Mỹ
TRW mua nhiều nhà máy Mỹ và chuyển công việc sản xuất đến Đài Loan
TRW trả tiền cho Bruce đi tàu hoả đến thành phố Watseka tiểu bang Illinois để được những công nhân Mỹ ở đây đào tạo
sau 5 năm làm việc ở TRW, Bruce bỏ công ty để khởi nghiệp, nhân cơ hội bùng nổ thị trường tivi ở Đài Loan bấy giờ
Tivi
giữa thập niên 1960 thị trường Mỹ chật hẹp đã buộc các doanh nghiệp Mỹ nhìn ra nước ngoài
bấy giờ, giá lao động nữ Đài Loan chỉ bằng 1/15 Mỹ, bằng 1/3 Nhật Bản và Mexico, bằng một nửa Hồng Kong
thập niên 1950 giá trị tiền Đài Loan bị hạ thấp
năm 1954 luật đầu tư nước ngoài Đài Loan cho phép nước ngoài sở hữu 100% doanh nghiệp trong nước, và khả năng được chuyển lãi về nước mẹ mà không có hạn chế nào đáng kể
năm 1964 General Instrument thành lập nhà máy 1 triệu USD ở quận Tân Điếm thành Đài Bắc, sản xuất bộ thu sóng [tuner] và cổ lái tia [deflection yoke] cho tivi, để xuất khẩu
Zenith và RCA ở Mỹ sớm theo chân, sau đó đến các doanh nghiệp Sanyo/Sampo và Panasonic ở Nhật Bản cũng chuyển sang xuất khẩu tivi thay vì chỉ cung cấp trong nước (Nhật Bản)
từ năm 1969 đến 1981 sản lương tivi Đài Loan tăng bình quân 41.9% mỗi năm
Đại Đồng
năm 1918 Đại Đồng khởi nghiệp là một công ty xây dựng, trước khi mở rộng sang làm sắt thép
thập niên 1950 Đại Đồng chào bán tivi, quạt điện, nồi cơm điện
truyền hình analog phụ thuộc các bộ phận điện tử "bắt" sóng, xử lý sạch tín hiệu, khuếch đại, rồi mới hiện lên màn hình... những bộ phận này phụ thuộc vào những cuộn dây
hầu hết là những dây đồng, cuộn dây phải được quấn một cách chính xác và nhất quán ở quy mô hàng loạt
Đại Đồng nhập khẩu những cuộn dây đồng này từ những đối tác Nhật Bản, ví dụ Toshiba
khi còn ở TRW, Bruce đã họp và giúp doanh nghiệp Đại Đồng xử lý sự cố kỹ thuật... công việc này đã biến thành một hợp đồng tư vấn, nhân viên Đại Đồng đề nghị Bruce sáng lập một công ty cung cấp
đạp xe ở quận Tân Trang thành Đài Bắc, Bruce tìm thấy một địa điểm lý tưởng ở cạnh ruộng lúa, để đặt nhà máy
năm 1971 Bruce sáng lập Delta Electronics là một nhà máy nhỏ, chỉ 10-15 nhân viên
2 sản phẩm đầu tiên của Delta là cuộn dây và máy biến áp tần số trung gian IFT [intermediate frequency transformer]
Delta tự làm những dây chuyền nhà máy được tự-động-hoá, bao gồm những máy quấn cuộn dây
sản phẩm Delta sánh ngang chất lượng Nhật Bản trong khi mức giá chỉ rẻ bằng 1 nửa, Đại Đồng trở thành khách hàng của Delta
Khủng hoảng dầu
năm 1973 nhiều doanh nghiệp nước ngoài, như TRW, RCA, Zenith và Philips (Hà Lan) đã đặt hàng Delta
giữa thập niên 1970 hàng triệu tivi trang bị cuộn dây Delta
thập kỷ đầu tiên, trung bình Delta tăng trưởng 69% mỗi năm
năm 2011 Bruce Cheng trả lời phỏng vấn Financial Times: "chúng tôi nỗ lực thay đổi vì nó [thay đổi] mang đến cơ hội, thử thách và thành công lớn hơn. Doanh nhân thành đạt là những ai nhanh nhẹn và linh hoạt phản ứng với những thay đổi thị trường"
năm 1978 Đài Loan, Nhật Bản và Hàn Quốc đồng ý hạn chế xuất khẩu tivi sang Mỹ
ngành tivi Đài Loan chuyển hướng sang sản xuất máy tính bỏ túi và máy chơi game [console]
một sản phẩm Đài Loan thành công là máy vi tính Apple II nhái
năm 1983 Apple kiện, buộc ngành Đài Loan chuyển sang PC nhái, Delta giảm giá bán cuộn dây và IFT bớt đi 2-5% mỗi năm
Delta nâng cấp thiết kế và những quy trình sản xuất
Máy tính cá nhân
sản phẩm Delta đầu tiên liên-quan-đến-PC là bộ lọc nhiễu EMI và RFI
vấn đề PC thế hệ đầu là những dây điện và dây tín hiệu đã phát xạ những tín hiệu nhiễu điện từ tần-số cao, gián đoạn những bộ phận điện tử tivi khác
nhiễu đã nghiêm trọng đến mức, cơ quan chức năng Châu Âu chặn nhập khẩu từ một số doanh nghiệp Mỹ
bộ lọc EMI giảm thiểu nhiễu, đồng thời cho phép những tín hiệu bình thường hoặc tín hiệu điện đi qua
đại lý Đài Loan của Digital Equipment Corporation đã gọi Delta để hỏi mua bộ lọc, lập tức Delta nắm lấy cơ hội nhảy vào một danh mục sản phẩm mới
nhà cung cấp bộ lọc EMI bấy giờ là Corcom ở Mỹ, Delta đã nghiên cứu sản phẩm Corcom, cải thiện và thiết kế một loạt nhiều mẫu sản phẩm, phục vụ 150 khách hàng khác nhau
không chỉ rẻ hơn Corcom, sản phẩm Delta cũng giảm lỗi gấp 10 lần
Delta bán bộ lọc cho Wang Computer, Xerox và IBM
Nguồn điện
kiểu nguồn điện PC đầu tiên là loại bộ nguồn tuyến tính
bộ nguồn tuyến tính sử dụng một bộ biến áp lõi-sắt để hạ thế điện xoay chiều dân dụng, rồi một đi-ốp chỉnh lưu [rectify] chuyển đổi thành dòng điện một chiều, cuối cùng là một bộ điều áp sẽ hạ thế dòng điện đến kết quả mong muốn
nguồn tuyến tính rẻ, dễ thực thi và ít nhiễu, đánh đổi là to và nặng vì bộ biến áp lõi-sắt
nguồn tuyến tính cần một cái tản nhiệt, cho bộ điều áp tuyến tính, sẽ tản nhiệt những điện quá áp... hiệu suất bộ nguồn tuyến tính là 40-60%
thập niên 1930 xuất hiện ý tưởng bộ nguồn chuyển mạch
thập niên 1960 các nhà khoa học NASA thiết kế bộ nguồn chuyển mạch, phục vụ sứ mệnh Apollo
năm 1977 Apple chào bán máy vi tính Apple II sử dụng bộ nguồn chuyển mạch sử dụng MOSFET
Steve Wozniak nhớ lại rằng một bộ nguồn tuyến tính sẽ nung chảy thùng máy tính được làm bằng nhựa, cho nên Steve Jobs giao cho kỹ sư Rod Holt ở doanh nghiệp Atari bán trò chơi điện tử, việc thực thi một bộ nguồn chuyển mạch không-quạt được sản xuất bởi Astec ở Hồng Kong
Steve Jobs viết trong hồi ký: "bộ nguồn chuyển mạch 'mang tính cách mạng' không kém bo mạch chủ Apple II. Rod đáng lẽ phải được vinh danh nhiều hơn trong tài liệu lịch sử. Hiện nay, tất cả máy vi tính đều sử dụng bộ nguồn chuyển mạch, tất cả đều sao chép thiết kế của Rod Holt"
Ken Shirriff viết blog về tuyên bố này của Steve Jobs
Steve Jobs sai, ví dụ IBM thiết kế PC sử dụng bộ nguồn khác với Apple II, nhưng dù sao thì Apple II cũng đánh dấu ưu điểm của bộ nguồn chuyển mạch khi so sánh với bộ nguồn tuyến tính
năm 1979 Delta đạt 2.9 triệu USD doanh thu, nhờ sản xuất hàng loạt cuộn dây và bộ lọc EMI, mỗi món chỉ bán giá vài xu
năm 1981 Delta thuê một nhóm kỹ sư RCA cũ, để về thiết kế
năm 1983 Delta trình làng bộ nguồn chuyển mạch mới, tận dụng chuyên môn của Delta về bộ lọc EMI, hấp dẫn các khách hàng Acer, NEC, Epson và IBM
năm 1983 doanh thu Delta tăng 87.5%
nhiều năm sau, Delta áp dụng kỹ thuật gắn bề mặt SMT [surface mount technology] của IBM để tiếp tục thu nhỏ bộ nguồn
năm 1988 Delt đạt 100 triệu USD doanh thu, là doanh nghiệp thứ 8 ở Đài Loan lên sàn chứng khoán, mặc dù Bruce và gia đình ông vẫn nắm quyền điều hành Delta và các doanh nghiệp liên kết
Thái Lan
năm 1980 Delta mở văn phòng Mỹ
năm 1987 Delta mở văn phòng Thuỵ Điển
năm 1989 Delta mở văn phòng Nhật Bản
tại Đài Loan, chi phí sản xuất đã tăng vì đồng tiền Đài tệ tăng giá, mức sống tăng, tỷ suất sinh giảm
năm 1987 Delta xây dựng nhà máy sản xuất bộ nguồn chuyển mạch ở Sonora (Mexico)
tháng 11 năm 1989 một giám đốc Delta trả lời phỏng vấn: "chi phí lao động Mexico bằng 1/3 đến một nửa Đài Loan. Công nhân Mexico không bị kém hiệu quả. Chúng tôi tiết kiệm tiền vận chuyển sản phẩm vào thị trường Mỹ"
Bruce nhớ rằng việc xây nhà máy Sonora dựa vào lời đề nghị của Apple và Hewlett-Packard để giúp cân bằng cán cân thương mại của những hãng này với khu vực Mỹ Latinh
Delta tìm được một người Mexico học tiếng Trung ở trường đại học sư phạm quốc lập Đài Loan về giúp dẫn dắt công việc mở nhà máy Sonora
năm 1988 Delta xây dựng nhà máy hoàn chỉnh ở Thái Lan
Bruce cũng đến thăm Mã Lai nhưng chọn Thái Lan sau khi nhận thấy tâm lý bài-Hoa tại Malaysia
trang 152-153 hồi ký Bruce có viết về người Thái: "khác với những doanh nghiệp Mỹ xây dựng nhà máy Đài Loan những năm trước, khi Delta thành lập văn phòng và nhà máy ở nước ngoài, chúng tôi không chỉ tận dụng lợi thế chi phí lao động và chi phí khác. Chúng tôi giữ thái độ cởi-mở với các đối tác nước ngoài. Nếu một công ty địa phương có thể tự thiết kế sản phẩm riêng, và nếu dự án ấy được đánh giá là khả thi sau khi cân nhắc, chúng tôi hoàn toàn ủng hộ, giống như chúng tôi làm ở trụ sở Đài Loan"
"chúng tôi cũng muốn những hoạt động nước ngoài của chúng tôi là bền vững, vì chúng tôi có trách nhiệm với những nhân viên nước ngoài. Ví dụ Delta Electronics Thái Lan. Thương vụ đầu tư của Delta tại đó đã giúp công nghiệp hoá khu vực, nơi đặt nhà máy của chúng tôi. Bề ngoài thì chúng tôi xứng đáng nhận công lao giúp thúc đẩy tăng trưởng kinh tế địa phương, nhưng thực ra thì chúng tôi đã làm gián đoạn lối sống tự do dựa-vào-thiên-nhiên của người dân. Thậm chí, chúng tôi làm thay đổi thói quen sống của họ. Ví dụ, người địa phương trước đó thường tận hưởng không khí ngoài trời, nhưng làm ở Delta khiến họ quen với khí phòng điều hoà. Họ ngại về nhà sau giờ làm việc, vì thấy quá nóng nếu không có điều hoà. Những người đàn ông Thái Lan quá sướng, vì vợ đã làm hết, từ việc đồng áng, chăm trẻ, cho đến việc săn sóc nhà cửa. Sống trong những túp lều được dựng trên cái ao nước, đàn ông Thái Lan thả lưới xuống đợi cá. Nếu bắt được 3 con cá, họ hài lòng với việc ăn 1 cá 1 ngày trong 3 ngày sau đó. Họ ngủ gật cả ngày, mũ chùm lên mặt, trong khi vợ họ lao động ở nhà máy"
"Delta Electronics Thái Lan đã định nghĩa lại lối sống của họ. Họ sẽ thế nào nếu chúng tôi chuyển nhà máy đi nơi khác, ngay khi cơ hội đầu tư tốt hơn xuất hiện? Công ty và tôi coi trọng lời hứa của chúng tôi là sẽ đảm bảo sinh kế của những nhân viên Thái Lan, những người đã chăm chỉ làm cho chúng tôi. Khi kinh tế Thái Lan sụt hố, chúng tôi đã nỗ lực tạo ra việc làm mới cho nhà máy, ví dụ việc sản xuất bộ phận ô tô. Chúng tôi đảm bảo sẽ không có thay đổi nghiêm trọng bởi những biến động ngắn-hạn. Sau các năm, nhà máy chúng tôi đã dung dưỡng nhiều thợ lành nghề và thạo việc, những người mà sinh kế của họ luôn được chúng tôi quan tâm."
Delta Electronics Thái Lan đã tăng trưởng lên đến hàng vạn công nhân, sản xuất nguồn điện, bộ điều hợp [adaptor], quạt tản nhiệt, thiết bị điện tử ô tô... chủ yếu xuất khẩu
năm 1995 Delta Electronics Thái Lan lên sàn chứng khoán
năm 1990 Delta mở nhà máy Scotland cho thị trường Châu Âu, phục vụ khách hàng DEC và IBM
năm 1992 Delta mở nhà máy Đông Quản
năm 2018 thương chiến Mỹ-Trung khiến Delta mở nhà máy Texas và chuyển sản xuất Trung Quốc sang Đông Nam Á
năm 2018 Delta bỏ thầu 2 tỷ USD mua 63% cổ phần công ty con Thái Lan
hiện tại Delta Electronics Thái Lan đạt giá trị vốn hoá thị trường 78.29 tỷ USD, bỏ xa AIS [Advanced Info Service] giá trị vốn hoá 28 tỷ USD là công ty lớn nhì Thái Lan
Chaebol
cuối thập niên 1980 Delta có 2 sản phẩm chủ lực là bộ lọc EMI và bộ nguồn chuyển mạch
Delta đã mở rộng thêm sản phẩm quạt không-chổi-than điện-một-chiều cho bộ nguồn máy vi tính, và thiết bị mạng
năm 1999 phân nhánh thiết bị mạng Delta được tách ra một doanh nghiệp riêng là Delta Networks
năm 2018 Delta mua lại Delta Networks
thập niên 1990 Delta bán nguồn điện cho máy tính xách tay, lắp đặt viễn thông, hệ thống điện thường trực [uninterruptible power system] (bộ lưu điện)
bộ lưu điện UPS là thiết bị cung cấp nguồn điện dự phòng, cho những hạ tầng, ví dụ như bệnh viện, trung tâm dữ liệu
có lúc Delta chào bán màn hình màu, nhưng đã rút lui
ngày nay Delta chào bán máy chiếu hiệu-năng-cao
Delta đa dạng hoá danh mục sản phẩm, một xu hướng hành vi giống-Chaebol là nhảy vào một mảng kinh doanh khi cơ hội xuất hiện
ví dụ Delta bán quạt không-chổi-than vì Panasonic từ chối bán quạt, trong khi IBM gửi đơn hàng mua nguồn điện
hoặc UPS, Delta bán sản phẩm này sau khi một doanh nghiệp ở Đài Nam không đáp ứng được, và Delta đã mua lại nhóm Đài Nam ấy
Phát triển xanh
năm 2011 Bruce nghỉ Delta, chia việc giữa chủ tịch Yancey Hai và giám đốc Ping Cheng
trong hồi ký và những bài trả lời phỏng vấn, Bruce nhớ lại Đài Loan bị thiệt hại môi trường bởi các nhà máy, cũng như năm 1979 khủng hoảng dầu
thập niên 2000 Bruce thúc đẩy Delta vào điện mặt trời và xe điện
Delta đối tác với đội ngũ tế bào quang điện ở Viện nghiên cứu ITRI [industrial technology research institute] sáng lập DelSolar
năm 2012 DelSolar sáp nhập Neo Solar Power Corporation cùng ở Đài Loan
năm 2008 Delta bắt đầu bán xe điện, năm 2023 mới có lãi
Delta sản xuất một loạt những hệ thống phụ [subsystem] cho xe điện và xe lai: cửa nạp liệu, hệ thống truyền động (kết hợp một động cơ kéo và một hộp số, với một bộ biến tần)
Trí thông minh nhân tạo
tháng 4 năm 2023 tờ báo Nikkei Asia dẫn lời Yancey Hai về cuộc bùng nổ AI tạo sinh: "mọi người ưa thích AI tạo sinh. Nhưng câu hỏi cơ bản là, chúng ta kiếm tiền thế nào từ nó?"
"một trung tâm dữ liệu đã rất đắt. Một trung tâm dữ liệu AI tạo sinh, nhúng vào hàng vạn máy chủ, sẽ đắt gấp 10 lần"
"trừ khi những doanh nghiệp AI tìm được một mô hình kinh doanh bền vững, tôi ngờ rằng không nhiều người sẽ đầu tư [xây dựng các trung tâm dữ liệu AI tạo sinh] ở thời điểm này"
năm 2026 thay thế xe điện, các trung tâm dữ liệu AI là động lực tăng trưởng chính của Delta
năm 2023 doanh thu Delta bởi các trung tâm dữ liệu AI đã tăng trưởng 2%, năm 2025 con số ước tính 11%, năm 2026 ước tính 20%
cho các trung tâm dữ liệu AI, Delta chào bán loạt sản phẩm trải dài từ những thiết bị điện áp nối đến rack máy chủ, cho đến những giải pháp tản nhiệt, cả không khí lẫn chất lỏng, cho đến các thiết bị mạng [networking]
Delta chào bán những trung tâm dữ liệu AI được container-hoá được sản xuất trước, có thể được vận chuyển đến nơi xây dựng trung tâm dữ liệu
năm 2025 hội chợ Computex đã triển lãm sản phẩm này của Delta, cạnh tranh những đối thủ như Schneider Electric
Học thuật
Bruce thường làm việc với các kỹ sư và nhà khoa học ở Đài Loan và nước ngoài, để khám phá và nhanh-triển-khai [fast-track] những nỗ lực mới
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét