năm 2019 Trung Quốc có 400 nhà máy đốt rác lấy điện, một nửa rác thải rắn đô thị Trung Quốc được xử lý bằng cách đem đốt
năm 2025 Trung Quốc có hơn 1137 nhà máy đốt rác, với 80% rác thải rắn đô thị Trung Quốc được đem đốt
công suất đốt rác Trung Quốc đạt 1.2 triệu tấn/ngày nhưng chỉ 70 vạn tấn rác/ngày được thu gom, cho nên các quận huyện Trung Quốc đang đào lên những bãi chôn lấp rác cũ (để đem đốt)
Nhiệt lượng, tro xỉ, khí carbonic
đốt rác làm giảm thể tích và khối lượng rác, tiết kiệm đất trống làm bãi chôn lấp
việc đốt rác cũng giúp đốt những rác hữu cơ (trong điều kiện thiếu ôxy sẽ sinh ra khí methan dễ cháy nổ) và ngăn ngừa rủi ro sạt lở (bãi chôn lấp)
ngày 20 tháng 12 năm 2015 bãi chôn lấp Yulong (Thâm Quyến) sạt lở, 73 người thiệt mạng
Lò đốt hố-hở
open-pit incinerator xuất hiện trong bộ phim "Câu chuyện đồ chơi" phần 3
rác được thả vào một hố sâu hình chữ nhật, làm bằng bê tông chịu nhiệt hoặc thép, không có mái trần
ở miệng hố, một quạt công suất lớn sẽ thổi cắt ngang qua, tạo thành một màn không khí (air curtain) vừa cấp ôxy vừa thổi khói/tro ngược xuống lòng hố
Lò ghi động
công nghệ "điện rác lò ghi đẩy" đốt rác trên một sàn kim loại chuyển động tịnh tiến liên tục
trên sàn, rác trải qua 3 công đoạn: thứ nhất là bước sấy khô, bởi khí nóng từ trên cao và lửa từ dưới "ghi" (grate)
công nghệ "điện rác lò ghi động" không cần bước băm (shred) rác
thứ 2 là một buồng đốt: khí thải bay qua "buồng đốt" trong ít nhất 2 giây ở nhiệt độ 850-1100 độ C
nếu rác được coi là "độc hại", ví dụ nhựa chứa clor, nhiệt độ "buồng đốt" sẽ cao hơn
tro sẽ rơi xuống một máng xả (chute), năng lượng sẽ rời lò dưới dạng "khí ống khói" (flue gas) để đun nước trong một lò hơi (boiler)
hơi nước sẽ cho quay một tuốc-bin trước khi cho trở lại thể khí, trong khi "khí ống khói" đi vào các hệ thống lọc (post-processing) trước khi thoát ra ngoài ống khói
Lò tầng sôi tuần hoàn
CFB (circulating fluidized bed) có một lớp vật liệu nền chịu nhiệt (cát thạch anh hoặc tro xỉ) dưới đáy buồng đốt
từ dưới gầm lò, một dòng không khí áp suất cao sẽ thổi những hạt vật liệu nền chịu nhiệt này bay lơ lửng, trông giống một chất lỏng đang sôi
trong lò, rác va đập và tiếp xúc nhiệt với những hạt vật liệu nền chịu nhiệt này (nhiệt độ 800-900 độ C)
hạt rác chưa cháy hết và hạt "vật liệu nền chịu nhiệt" (cát) nhẹ sẽ được dòng khí đẩy bay lên đỉnh lò, một bộ tách gió lốc xoáy (ảnh dưới: cyclone separator có hình cái phễu) bẫy và dẫn ngược trở lại đáy lò
Rác nhựa, giấy, kim loại
năm 1981 Trung Quốc thu gom được 26 triệu tấn rác rắn đô thị, trong khi Hoa Kỳ thu gom được 151.6 triệu tấn rác đô thị, bất chấp dân số Hoa Kỳ chỉ bằng 1/4 Trung Quốc
mở cửa, rác Trung Quốc tăng 8-10% hằng năm
năm 2004 đại lục đã vượt Hoa Kỳ trở thành quốc gia xả rác rắn đô thị nhiều nhất
năm 2014 rác rắn Trung Quốc đạt 178 triệu tấn
năm 2018 ngân hàng Thế Giới dự đoán năm 2030 Trung Quốc sẽ vứt nhiều rác gấp đôi Hoa Kỳ
Màng địa kỹ thuật
thuở đầu, các bãi chôn lấp đã sử dụng một lớp lót chống thấm (liner) bằng bê tông, nhưng không ngăn được hóa chất rò rỉ từ rác xuống các tầng nước ngầm
thập niên 1990 lớp lót chống thấm (liner) bắt đầu được làm bằng HDPE (polyethylene mật-độ-cao)
trước khi đào một hố chôn lấp rác, chính quyền thành phố sẽ phải tốn nhiều năm khảo sát môi trường và các tầng nước ngầm, rồi xây dựng đường xá, xây dựng lớp lót chống thấm, hạ tầng xử lý khí thải, lắp đặt thiết bị giám sát
200 thành phố Trung Quốc bị vây quanh bởi những bãi rác tự phát
những đại đô thị như Tokyo, Seoul và Singapore đã xây dựng nhà máy đốt rác, và Trung Quốc đã học theo
Ủ hoai mục
năm 1985 Mitsubishi Heavy Industries xây dựng nhà máy đốt rác 500 tấn/ngày thành phố Thâm Quyến
thập niên 1970 Mitsubishi Heavy Industries mua giấy phép công nghệ đốt rác này từ tập đoàn Martin (Đức) cho Nhật Bản
bấy giờ Trung Quốc ít đốt rác 1 phần vì quốc gia còn nghèo, chủ yếu rác hữu cơ, mà rác hữu cơ có 60-80% là nước, tản nhiệt tốt, làm giảm giá trị đốt rác
năm 2018 ngân hàng Thế Giới xuất bản "Guides for Solid Waste Management Technologies" cho "Decision Maker" đã ước tính chi phí nhà máy đốt rác 66000-120000 USD/tấn, có thể lên đến 365000 USD/tấn
trong khi đấy, một bãi chôn lấp sẽ tốn 5000-20000 USD/tấn rác
năm 2011 đạo diễn Vương Cửu Lương trình làng bộ phim tài liệu "Lạp tịnh vi thành" (rác vây Bắc Kinh) trong đó Vương Cửu Lương lái xe máy quanh Bắc Kinh và định vị 450 bãi rác tự phát trên Google Maps
bộ phim "Lạp tịnh vi thành" cũng miêu tả những người dân nghèo nhặt rác ở những bãi rác ấy với hi vọng tìm được thứ đem bán, rồi những hình ảnh động vật ăn túi nilon
Rác là tài nguyên
năm 2011 kế hoạch 5-năm lần thứ 12 của Trung Quốc nêu rõ: khả năng xử lý rác quốc gia đang không kịp đáp ứng tốc độ đô thị hóa
tháng 4 năm 2012 Trung Quốc ban hành chính sách thuế, tạo động lực kinh tế cho việc đầu tư nhà máy đốt rác lấy điện
chính sách đã nêu: mỗi tấn rác rắn có thể cung cấp 280 kiloWatt-giờ điện
chính phủ Trung Quốc hứa tài trợ những nhà máy điện rác 0.65 nhân dân tệ cho mỗi kiloWatt-giờ điện trong 280 kiloWatt-giờ điện sản xuất được, tương đương 182 nhân dân tệ cho tổng số 280 kiloWatt-giờ điện sản xuất nhờ đốt 1 tấn rác, con số được chính sách "đảm bảo" (lock in)
tài trợ được cung cấp bởi các chính quyền địa phương, một phần bởi "phụ phí điện lực quốc gia" (national power surcharge)
đốt mỗi tấn rác, bên cạnh 280 kiloWatt-giờ điện, điện dư ra sẽ được mua lại ở mức giá chuẩn điện-than địa phương (0.25-0.45 nhân dân tệ mỗi kiloWatt-giờ tùy địa phương)
Thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải sinh hoạt
thành phố Trung Quốc đấu giá dịch vụ waste disposal ở mức giá khởi điểm 60-160 nhân dân tệ mỗi tấn rác
nhà máy điện rác cũng có thể bán nhiệt năng sưởi ấm các hộ gia đình, thu phí xử lý bùn thải công nghiệp, bán điện cho các trung tâm dữ liệu, bán xỉ kim loại (slag)
tổng cộng, nhà máy điện rác đạt doanh thu 250-350 nhân dân tệ mỗi tấn rác; chi phí khấu hao 200 nhân dân tệ mỗi tấn rác, theo ước tính của các nhóm công nghiệp
nhà máy điện rác cũng được hưởng "hoàn thuế" giá trị gia tăng, trả sau vài năm
Đối tác công-tư
nhà máy điện rác chủ yếu được xây dựng theo hình thức hợp tác công-tư BOT (build-operate-transfer): doanh nghiệp sẽ ký một hợp đồng nhượng quyền (concession) với chính quyền địa phương, rồi doanh nghiệp sẽ gọi vốn (phát hành trái phiếu) rồi xây dựng nhà máy
hoàn thiện, doanh nghiệp sẽ vận hành nhà máy trong thời gian nhượng quyền, hi vọng thu về đủ lãi
sau 20-30 năm nhượng quyền, doanh nghiệp sẽ chuyển giao tài sản cho chính quyền
với việc trợ cấp 182 nhân dân tệ trong số 250-350 nhân dân tệ doanh thu mỗi tấn rác, chính phủ Trung Quốc đã tài trợ hơn nửa doanh thu
hơn 20 công ty đại chúng Trung Quốc vận hành nhà máy điện rác, lớn nhất là Everbright, Chongqing Sanfeng, Shanghai Environment Protection Group và Zheneng Jinjiang Environment
Buồng đốt phụ
tiếp xúc ngắn-hạn lẫn dài-hạn với khí thải từ nhà máy điện rác sẽ dẫn đến những bệnh mãn tính, như bệnh viêm phế quản, và những bệnh hô hấp và bệnh tim mạch, như bệnh ung thư phổi
nhà máy nhiệt điện thải khí gây ra hiện tượng "mù khô" (haze) và "khói sương quang hóa" (smog) làm hại sinh vật sống trong khu vực
hiện nay, nhà máy điện rác đã trang bị "buồng đốt phụ" (afterburner zone) đốt lại "khí ống khói" và hạt muội than chưa cháy hết
nhà máy điện rác cũng lắp đặt những bộ lọc, lọc giữ những hạt lớn hơn một kích thước nhất định
Đốt nhựa
hạt kích-thước-nanomet có thể xuyên qua lông mũi và qua họng để trực tiếp đi đến phổi
"khí ống khói" chứa axit hydroclorua, lưu huỳnh điôxit, lưu huỳnh triôxit, ôxit nitric... chưa kể những kim loại nặng (đồng)
đốt nhựa chứa cror, nhà máy điện rác sẽ thải ra dioxin và furan
người ta đã biết 75 dioxin và 135 furan, những chất này "kháng phân hủy quang học" và sẽ tích lũy trong vật nuôi và thực phẩm, gây bệnh sinh lý, suy giảm hệ miễn dịch, khả năng bệnh ung thư
triết lý hiện đại là sử dụng nhiều cách tiếp cận: nhiệt độ cao (ít nhất 2 giây ở 1000 độ C), chất xúc tác (catalyst), bộ lọc... để giảm dioxin
chưa kể những phụ phẩm nữa: thủy ngân, lưu huỳnh điôxit, axit hydroclorua
Né tránh hạ tầng độc hại gần nhà NIMBY
đầu năm 2026 chính quyền thành phố Seoul cấm chôn lấp rác thải rắn nếu chưa được đốt, cụ thể ở Gyeonggi và Incheon
năm 2022 dự án nhà máy đốt rác mới ở quận Mapo đã bị tòa án Seoul bác bỏ
tháng 3 năm 2026 Seoul từ chối phúc thẩm lên tòa án tối cao, và chính thức hủy dự án, dự kiến xử lý 1000 tấn rác/ngày
quận Giang Nam (Gangnam) đã có nhà máy đốt rác, hiện cũng đi vào ngõ cụt
tháng 12 năm 2013 nhà máy đốt rác rắn đô thị Giang Kiều (Shanghai Jiangqiao MSW incineration plant) nổ khí methan tích tụ bên trong nhà máy, chết 3 người
cuối năm 2014 dân số Hàng Châu đạt 8.9 triệu với 75% là dân thành thị
năm 2014 Hàng Châu thải 9055 tấn rác rắn đô thị, tăng 10% mỗi năm, và đã có 4 nhà máy điện rác, tổng công suất xử lý 4600 tấn rác/ngày và một bãi chôn lấp Thiên Tử Lĩnh (Tianziling) công suất 1920-4000 tấn rác/ngày dự kiến năm 2019 đóng cửa
trong đó, nhà máy điện rác Dư Hàng Cẩm Giang (Yuhang Jinjiang) thiết kế đã cũ, công suất 400 tấn rác/ngày và cũng bị cư dân lân cận phản đối
Hàng Châu Thành Đầu (Hangzhou Urban Construction Investment Group Co., Ltd)
tháng 4 năm 2014 chính quyền Hàng Châu công bố dự án nhà máy đốt rác ở quận Dư Hàng (Yuhang) công suất 3000 tấn rác/ngày
Hàng Châu là nơi đặt trụ sở Alibaba Group, DeepSeek và UniTree... và cũng là nơi trồng chè Long Tỉnh trong khi nhà máy đốt rác mới chỉ cách 32 km về phía Tây Nam
2 vạn người Hàng Châu ký "thỉnh nguyện thư" (petition) phản đối dự án, chính quyền thành phố tổ chức họp báo hứa hẹn hợp tác với người dân
mặc dù đã có thiết bị địa chất được đưa đến địa điểm khảo sát, cộng đồng mạng xã hội đã bắt đầu đồn đoán, biểu tình đã diễn ra hằng ngày
tháng 5 năm 2014 hàng vạn người Hàng Châu đụng độ công an, gây thiệt hại tài sản
người biểu tình đã chặn đường cao tốc Dư Hàng và thượng-cẳng-chân hạ-cẳng-tay với công an
truyền thông nhà nước đã đăng tin 39 người bị thương, chính quyền Hàng Châu hứa dừng dự án và thực hiện một quy trình ra-quyết-định hợp pháp
một nhóm nhỏ trong chính quyền địa phương đã khảo sát thực địa, chọn những địa điểm "kỹ thuật" (technocratic ground) bên trong mỏ khai thác đá Cửu Phụng (Jiufeng) cũ, có thể tiếp cận mà không cần đi qua đường dân sinh
quá trình khảo sát đã không được minh bạch, rồi chính quyền Hàng Châu đã thúc đẩy dự án mà không có lấy ý kiến công chúng
tháng 10 năm 2013 doanh nghiệp nhà nước Hàng Châu Thành Đầu thành lập công ty con TNHH Năng lượng Môi trường Cửu Phụng Hàng Châu (Hangzhou Jiufeng Environmental Energy Co., Ltd.) đứng tên chủ đầu tư lập quy hoạch lựa chọn mỏ đá Cửu Phụng làm địa điểm xây nhà máy đốt rác ở quận Dư Hàng
dự án được hợp vốn bởi 3 doanh nghiệp nhà nước, đều là công ty con của Hàng Châu Thành Đầu: tập đoàn Nhiệt điện Hàng Châu (Hangzhou Thermal Power Group), tập đoàn Môi trường Hàng Châu (Hangzhou Environment Group) đơn vị trực tiếp quản lý bãi chôn lấp Thiên Tử Lĩnh (Tianziling), công ty cầu đường Hàng Châu (Hangzhou Road & Bridge Co., Ltd.)
EIA (environmental impact assessment)
sau tháng 5 năm 2014 diễn ra bạo động, chính quyền Hàng Châu mời tập đoàn China Everbright trụ sở Hồng Kong về thay Hàng Châu Thành Đầu làm cổ đông chiến lược nhà máy đốt rác ở quận Dư Hàng
nhân viên chính quyền Hàng Châu viếng thăm và phỏng vấn 25000 người, thu nhận 500 đơn kiến nghị và thư khiếu nại
thành phố Hàng Châu cam kết một mức phí đổ rác để tài trợ dự án, người dân địa phương được thuê làm giám sát
quận Dư Hàng hứa trả 360 triệu USD trợ cấp du lịch và hạ tầng
chính quyền Hàng Châu và Everbright tổ chức những buổi điều trần (hearing) nơi các chuyên gia Everbright trả lời câu hỏi
nửa cuối năm 2014 đâu đó 5000 cư dân Hàng Châu được xe buýt chở đi thăm quan các cơ sở Everbright, được nhìn tận mắt những thiết bị giám sát tự động
tháng 4 năm 2015 dự án được khởi công lại
tháng 11 năm 2017 nhà máy đi vào hoạt động
Bùng nổ điện rác
chính quyền trung ương Trung Quốc đã đặt mục tiêu công suất đốt 591000 tấn rác/ngày vào năm 2020
tháng 12 năm 2017 chính phủ Trung Quốc ra lệnh các chính quyền tỉnh đến năm 2018 hoàn thiện việc lựa chọn địa điểm
từ năm 2013 đến 2017 hằng năm Trung Quốc chỉ thêm 41 nhà máy điện rác mới
cuối năm 2017 Trung Quốc có 360 nhà máy điện rác
giữa năm 2019 truyền thông nhà nước Trung Quốc đăng tin 400 dự án nhà máy điện rác đang-dang-dở
năm 2020 Trung Quốc có 462 nhà máy điện rác đang hoạt động, tổng công suất 58 vạn tấn rác/ngày, đã đạt mục tiêu quốc gia, nhưng phân bố không đều: miền đông Trung Quốc đạt mục tiêu điện rác, trong khi miền Tây và miền Trung không đạt
chính quyền trung ương Trung Quốc nâng mục tiêu lên đến 80 vạn tấn rác/ngày với nỗ lực tập trung vào vùng nông thôn, và thay đổi cấu trúc trợ cấp: nhà máy đi vào hoạt động sau tháng 1 năm 2021 sẽ không còn nhận trợ cấp 0.65 nhân dân tệ, và tiền trợ cấp sẽ giảm sau 82500 giờ hoạt động, và tiền hoàn thuế giá trị gia tăng cũng giảm
năm 2023 tất cả dự án đã được công bố khánh thành
cuối năm 2024 Trung Quốc hoạt động 1137 nhà máy điện rác, trong đó 60% công suất ở 5 tỉnh Chiết Giang, Giang Tô, Quảng Đông, Sơn Đông và Phúc Kiến
từ năm 2023 đến 2025 viện nghiên cứu E20 báo cáo, tỷ lệ tối ưu công suất 60% là con số trung bình các nhà máy điện rác Trung Quốc, cao nhất hơn 80% trong khi thấp nhất chỉ 24%
16% số nhà máy điện rác Trung Quốc chưa đến 50% tỷ lệ tối ưu công suất
Nấu luyện (smelt)
ngày 14 tháng 9 năm 2025 tờ báo Financial Times trích lời tổng thư ký Trương Tĩnh Ninh (Zhang Jingning) trung tâm Sinh thái Vu Hồ: "giảm rác thải là điều tốt... môi trường đang cải thiện"
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét